Dzięki podpisaniu przez Prezydenta 11 maja 2026 roku nowelizacji ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa (FOR) już wkrótce wejdą w życie oczekiwane przez rolników przepisy.
Zmiany uchwalone przez Sejm w marcu br. wprowadzają kluczowe rozwiązania, które znacząco poprawią bezpieczeństwo finansowe gospodarstw. Najważniejsze z nich to zwiększenie wysokości rekompensaty dla grup producentów, organizacji producentów, czy spółdzielni rolników do równowartości 300 tys. euro w okresie trzech lat oraz wprowadzenie dodatkowego terminu składania wniosków o rekompensatę – od 1 lipca do 31 sierpnia każdego roku.
– Sama idea zwiększenia limitu rekompensaty dla grup producentów do równowartości 300 tys. euro to bardzo ważny krok. Grupy oczekiwały tej zmiany, aby poczuć się bezpieczniej w obliczu niewypłacalności skupującego – komentuje Martyna Pawlak, księgowa w zespole Agraves.
FOR – instytucja, która sprawdza się w praktyce
Fundusz Ochrony Rolnictwa od momentu powstania udowodnił swoją przydatność. Według danych KOWR, w latach 2023-2025 rolnikom wypłacono łącznie ponad 64 mln zł rekompensat. Kluczową korzyścią dla producentów jest możliwość uzyskania przynajmniej częściowej zapłaty za sprzedane produkty rolne w znacznie krótszym czasie, niż miałoby to miejsce w przypadku dochodzenia roszczeń na zasadach ogólnych.
Co więcej, niezwykle praktyczną zaletą jest to, że niezaspokojona wierzytelność (do wysokości przyznanej rekompensaty) przechodzi z mocy prawa na Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Oznacza to, że cały ciężar finansowy i organizacyjny związany z dochodzeniem należności od dłużnika zostaje przeniesiony na państwo.
Ryzyko utraty rekompensaty
Należy jednak pamiętać o kluczowym obowiązku ustanowionym w nowelizacji. Grupy, którym przed wejściem w życie znowelizowanej ustawy przyznano już rekompensatę decyzją ostateczną, są zobowiązane w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie nowych przepisów, złożyć do właściwego Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR oświadczenie lub zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis oraz inne informacje niezbędne do udzielenia pomocy. Niezłożenie wymaganych zaświadczeń w tym 14-dniowym terminie skutkować będzie wygaśnięciem decyzji o przyznaniu rekompensaty, a jej kwota zostanie uznana za nienależnie lub nadmiernie pobraną.
Odrzucenie postulatów likwidacji
W ostatnim czasie pojawiły się głosy postulujące albo wyłączenie mleczarstwa do odrębnego funduszu albo całkowitą likwidację FOR w obecnym kształcie.
Mikołaj Baum, prawnik w Agraves stanowczo broni Funduszu: Jak pokazują dane KOWR – ponad 64 mln zł wypłacone rolnikom w latach 2023-2025 – Fundusz Ochrony Rolnictwa to realne wsparcie, które działa. Argumenty za jego likwidacją są całkowicie chybione i niebezpieczne.
Prawnik Agraves zwraca uwagę, że o ile postulat wydzielenia mleczarstwa jest wart przedyskutowania, o tyle likwidacja nie ma racjonalnego uzasadnienia.
– Skala niewypłacalności skupujących w mleczarstwie jest strukturalnie minimalna, ale skoro “minimalna”, to nie została jednak zupełnie wyeliminowana. Przypomnieć wypada przy tym głośne sprawy spółdzielni mleczarskich ROTR w Rypinie czy Bielmleku, potwierdzających potrzebę utrzymania tego rozwiązania. Ponadto, FOR przychodzi z pomocą rolnikom także w przypadku dostaw do mleczarni poprzez pośredników działających na rynku mleka – dodaje Mikołaj Baum.
Najsłabszym ogniwem w tej relacji są zawsze producenci rolni, a skutki niewypłacalności dotykają bezpośrednio ich gospodarstw i rodzin. Nie przekonuje również teza o możliwości znaczącego podniesienia ceny skupu mleka kosztem zaoszczędzonych na wpłatach na FOR środków. Przy ustawowej stawce wpłaty w wysokości 0,125% wartości produktu rolnego, cena 1 litra mleka zostałaby podniesiona średnio o zaledwie … 0,2 grosza.
Zapoznajcie się z naszymi wszystkimi usługami oraz
odwiedzajcie nasze profile w mediach społecznościowych!
